Strona Kancelaria Radcy Prawnego Warszawa kancelariakupczynski.pl używa mechanizmu ciasteczek (Cookie). Więcej informacji znajdą Państwo w Polityce Cookies. Zamknij okno
Wadliwość uzasadnienia przedmiotem zarzutu apelacyjnego (kasacyjnego)?
data dodania: 2016-04-29

Do niedawna (mam na myśli orzecznictwo SN) przyjmowano, że wadliwość uzasadnienia nie może co do zasady stanowić skutecznego zarzutu apelacyjnego. Wyjątek dotyczył sytuacji gdy uzasadnienie orzeczenie zostało sporządzone w taki sposób, że niemożliwe było odczytanie i zrozumienie motywów jakimi kierował się sąd wydając takie a nie inne rozstrzygnięcie. Takie stanowisko wynikało z założenia, że uzasadnienie jako akt następczy w stosunku do rozstrzygnięcia (uzasadnienie powstaje po wydaniu orzeczenia) nie może mieć siłą rzeczy wpływu na to rozstrzygnięcie.
Jednak to zapatrywanie uległo zmianie (uchwała SN z 24.05.2012 r., III CZP 77/11) w ten sposób, że uznano, że uzasadnienie powstaje w chwili narady nad orzeczeniem i może mieć ono wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie wyroku (postanowienie) powinno zawierać (i) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czyli ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz (ii) wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie powinno być zgodne z przyjętymi normami językowymi, przyjętymi zasadami poprawności i powinno odpowiadać podstawowym wymaganiom formalnym stawianym aktom urzędowym (sądowym).

Uzasadnienie wyroku, rozumiane jako zasadnicze powody rozstrzygnięcia, powstaje już w czasie narady. Zaś ustne podanie motywów rozstrzygnięcia (art. 326§3 k.p.c.), sporządzenie uzasadnienia na piśmie (art. 328§1 k.p.c.) oraz podpisanie uzasadnienia (art. 330§1 k.p.c.) są czynnościami podejmowanymi następczo. Stanowią one tylko powtórzenie i utrwalenie uzasadnienia uzgodnionego i przyjętego wcześniej, czyli uzgodnione i przyjętego przed wydaniem i ogłoszeniem wyroku.

Te uwagi mają również zastosowanie do tzw. uzasadnienia wygłoszonego, wprowadzonego do postępowania cywilnego ustawą z dnia 29.08.2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 328§1 (1) k.p.c., jeżeli przebieg posiedzenia jest utrwalany za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, uzasadnienie może być wygłoszone po ogłoszeniu sentencji wyroku i utrwalone za pomocą tego urządzenia, o czym przewodniczący uprzedza przed wygłoszeniem uzasadnienia. Także w razie uzasadnienia wygłaszanego istnieje ono już w chwili wydawania orzeczenia i przez to stwarza możliwość wpływu jego wad na treść rozstrzygnięcia.

Wymóg poprawność sporządzenie uzasadnienia orzeczeń wspiera się również argumentami bardziej ogólnymi. Zauważa się również , że uzasadnienie wyroku (postanowienia), pełni wiele funkcji prawnych i pozaprawnych i jest ono aktem jurysdykcyjnym równie ważnym jak samo orzeczenie. Wskazuje się się na takie funkcje uzasadnienia jak: funkcja kontrolna, interpretacyjna, jurysprudencyjna, profilaktyczna i społeczna. Uzasadnienie orzeczenia ma również istotne znaczenie przy określeniu zakresu powagi rzeczy osądzonej. Twierdzi się też, że niektórych wypadkach uzasadnienie może również stanowić dokument o znaczeniu historycznym lub archiwalnym. Uzasadnienie merytorycznie wadliwe i językowo niepoprane i niejasne tych funkcji nie spełnia.

Skoro zatem uzasadnienie istnieje już w chwili wydawania orzeczenia i przez to stwarza możliwość wpływu jego wad na treść rozstrzygnięcia, a dodatkowe pełni ono wiele istotnych funkcji „pozaprocesowych” zarzut naruszenia art. 328§2 k.p.c., czyli zarzut wadliwości uzasadnienia, może być przedmiotem zarzutu apelacji i skargi kasacyjnej.
 
Tym samym do lamusa odeszły tezy prezentowane w starszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, że wady uzasadnienia nie mogą być przedmiotem zarzutów apelacyjnych i kasacyjnych, gdyż uzasadnienie jest sporządzane po wydaniu orzeczenia i przez to nie może mieć wpływu na jego treść.