Strona Kancelaria Radcy Prawnego Warszawa kancelariakupczynski.pl używa mechanizmu ciasteczek (Cookie). Więcej informacji znajdą Państwo w Polityce Cookies. Zamknij okno
Reprezentowanie strony przez pełnomocnika niemogącego być pełnomocnikiem.
data dodania: 2016-08-08

Brak  należytego umocowania pełnomocnika w postępowaniu cywilnym  występuje w dwóch przypadkach. Po pierwsze w sytuacji gdy w sprawie występuje pełnomocnik mogący być tym pełnomocnikiem ale występują braki w udzielonej tej osobie pełnomocnictwie i po drugie w sytuacji gdy pełnomocnik występuje osoba, która tym pełnomocnikiem nie może w ogóle być.

Ogólną zasadą postępowania cywilnego jest to, że strona postępowania może być reprezentowana tylko przez pewne osoby. Zgodnie bowiem z art. 87 k.p.c. pełnomocnikami strony mogą być wyłącznie osoby wymienione w tym przepisie (pomijam w tym miejscu uregulowania szczególne).  Takie uregulowanie rodzi pytanie o skutki udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika osoby, która tym pełnomocnikiem nie może być?

Co do kwestii jakie skutki wywiera wadliwość reprezentacji strony w postępowaniu cywilnym polegająca na tym, że pełnomocnikiem  strony jest osoba która tym pełnomocnikiem w danym postępowaniu nie może być, można udzielić dwóch różnych odpowiedzi.

Po pierwsze można twierdzić, że taka wadliwość podlega naprawieniu poprzez potwierdzenie przez stronę czynności procesowych zdziałanych przez „rzekomego” pełnomocnika. Takie potwierdzenia ratuje postępowanie przed nieważnością.

Według drugiej odpowiedzi strona postępowania cywilnego nie może potwierdzić czynności „rzekomego” pełnomocnika i jest tego typu wadliwość, że prowadzi ona zawsze do nieważności postępowania.  

W orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. uchwała z 20.12.1968r. sygn. akt III CZP 93/68) początkowo dominowało stanowisko pierwsze opowiadające się za dopuszczalnością potwierdzania czynności „rzekomego” pełnomocnika przez nienależycie reprezentowaną stronę. Takie stanowisko wynikało z uprzedniego przyjęcia, że nie ma zasadniczej różnicy między działaniem pełnomocnika, które w świetle regulacji art. 87 k.p.c. w ogóle nie może być pełnomocnikiem, a działaniem pełnomocnika tylko wadliwie ustanowionego. Argumentowano również, że skoro strona postępowania cywilnego własnym oświadczeniem woli może sanować brak umocowania, to tym bardziej może potwierdzić czynności osoby, której udzieliła pełnomocnictwa, a następnie okazało się, że ta osoba w ogóle strony nie może reprezentować.

Jako argument za dopuszczalnością potwierdzenia czynności pełnomocnika niemogącego być pełnomocnikiem powoływana jest treść  art. 401 pkt 2 k.p.c., który wyłącza wznowienie postępowania na podstawie przyczyn nieważności w postaci nienależytego reprezentowania strony lub pozbawienia możności działania, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Taka treść dopuszcza generalnie potwierdzenie przez stronę czynności dokonanych w jej imieniu przez osobę nienależycie umocowaną.

Następnie jednak Sąd Najwyższy odszedł od tego stanowiska i obecnie, w zasadzie już w sposób ugruntowany, opowiada się za uznaniem, że reprezentowanie strony w postępowaniu cywilnym przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem jest wadliwością nieusuwalną prowadzącą do nieważności postępowania (ukoronowanie te uchwała Sądu Najwyższego z 8.07.2008 r. sygn. akt III CZP 154/07). Z kolei podstawą takiej oceny jest założenie, że strona postępowania cywilnego może skutecznie zatwierdzić czynności dokonane przez osobę nielegitymującą się jej pełnomocnictwem, ale mogącą być pełnomocnikiem w chwili dokonywania czynności. Słusznie wskazano, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego określające to kto może był pełnomocnikiem strony w postępowaniu cywilnym są przepisami bezwzględnie obowiązującymi i strona nie może uchylić ich działania przez to, że zatwierdzi czynności osoby, która zgodnie z tymi postanowieniami, nie może reprezentować jej przed sądem.

Osoba, która nie może wg kodeksu postępowania cywilnego być pełnomocnikiem nie ma zdolności postulacyjnej i przeszkody tej nigdy w danej sprawie nie można usunąć. Skoro tej wady nie można usunąć, to wykluczone jest zatwierdzeniu czynności takiego pełnomocnika przez stronę.

Obejściu tych zasad nie może również służyć art. 97 § 2 k.p.c. Jest to bowiem przepis szczególny, który w ściśle określonych w § 1 okolicznościach pozwala na zatwierdzenie czynności pełnomocnika, którego sąd dopuścił tymczasowo do podjęcia naglącej czynności procesowej, dokonanej przez osobę, niemogącą "w danej chwili" przedstawić pełnomocnictwa.

Podsumowując : niedopuszczalne jest zatwierdzania czynności przez stronę, czynności podjętych przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem w danej sprawie. W myśl art. 379 pkt 2 k.p.c., nienależyte umocowanie pełnomocnika strony stanowi przyczynę nieważności postępowania.