Strona Kancelaria Radcy Prawnego Warszawa kancelariakupczynski.pl używa mechanizmu ciasteczek (Cookie). Więcej informacji znajdą Państwo w Polityce Cookies. Zamknij okno
Zakład leczniczy podmiotu leczniczego jako odrębny pracodawca.
data dodania: 2018-03-30

Pojęcie pracodawcy wzbudza trochę kontrowersji. W przypadku pracodawców prowadzących działalność leczniczą problem komplikuje się przez uregulowania zawarte w ustawie o działalności leczniczej i aktach wykonawczych. Wynika to z tego, że ta ustawa wprowadza rygorystyczne rozróżnienie wewnątrzorganizacyjne podmiotów leczniczych. To rozróżnienie polega na tym, że działalność lecznicza wykonywane jest w zakładach leczniczych (wcześnie w przedsiębiorstwach) podmiotu publicznego a dane przedsiębiorstwo może wykonywać tylko jeden z rodzajów działalności leczniczej. W ten sposób ustawodawca narzucił podmiotom wykonującym działalność leczniczą wybraną przez siebie wewnętrzną  strukturę organizacyjną. Takie rozwiązanie wywiera skutki nie tylko w zakresie obszarów uregulowanych przez ustawę o działalności leczniczej. Jednym z tych innych obszarów są kwestie uregulowane przez przepisy prawa pracy, np. problem czy dane przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego może być pracodawcą (odrębnym) w rozumieniu prawa pracy?     

Zakład leczniczy to zespół składników majątkowych, za pomocą którego podmiot leczniczy wykonują określony rodzaj działalności (art. 2ust. 1 pkt 14) ustawy o działalności leczniczej). Już z tej definicji wynik, że dany rodzaj działalności leczniczej jest przypisany do danego zakładu leczniczego, bo skoro w zakładzie leczniczym podmiot leczniczy wykonuje „określoną” działalność leczniczą to znaczny wykonuje „tę jedna” a nie wszystkie lub kilka.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o działalności leczniczej zakład leczniczy jest jednostką lokalną w rozumieniu art. 42 ust. 4 ustawy o statystyce publicznej. Nie ma obowiązki sporządzania bilansu dla zakładu leczniczego jako jednostki lokalnej, ale podmiot leczniczy może postanowić, że taki bilans będzie sporządzał.

Zgodnie z art. 8 ustawy o działalności leczniczej podmiot leczniczy może wykonywać następujące rodzaje działalności leczniczej : 1) działalność leczniczą polegającą na udzielaniu stacjonarnych i całodobowych  szpitalnych świadczeń zdrowotnych, 2) działalność lecznicza polegająca na udzielaniu stacjonarnych i całodobowych świadczeń innych niż szpitalnych i 3) działalności leczniczej polegającej na udzielaniu ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych. Taki podział na rodzaje działalności leczniczej znajduje swój odzwierciedlenie zasadach rządzących prowadzeniem rejestrów podmiotów leczniczych. Ten rejestr działa w oparciu o tzw. kody resortowe czyli system kodów (w formie ciągów liczb) charakteryzujących i opisjących sposób prowadzenia rzez danych podmiot leczniczy działalności leczniczej. W załączniku nr 1 do rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie systemów resortowych kodów identyfikacyjnych oraz szczegółowego sposobu ich nadawania zostały określone kody (liczby od nr 1 do nr 3) jakie charakteryzują poszczególne rodzaje działalności leczniczej i jakie podlegają ujawnieniu w rejestrze podmiotu leczniczego:

-   oznacza stacjonarne i całodobowe szpitalne świadczenia zdrowotne;
-   oznacza stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne;
-   oznacza ambulatoryjne świadczenia zdrowotne.

Każdemu zakładowi leczniczemu przyporządkowuje się jeden kod rodzaju działalności leczniczej, która właśnie w tym zakładzie będzie wykonywana. 

A teraz pytanie jak to się ma do pojęcia pracodawcy? Zgodnie z art. 3 kodeku pracy pracodawca jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, i osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają pracowników.

Po pierwsze należy pamiętać, że na gruncie kodeksu pracy koncepcja pracodawcy zrywa z cywilistycznym rozumieniem podmioty praw, czyli podmiotu któremu na podstawie obowiązujących przepisów możemy przyznać cechę bycia podmiotem praw i obowiązków (czyli bycia: osobą fizyczną, osobą prawna lub ułomną osobą prawną). Bycie pracodawcą w rozumieniu kodeksy pracy nie wymaga bycia którymś z podmiotów praw i obowiązków w sensie prawa cywilnego. 


W literaturze prawa pracy (L. Florek (red.), „Kodeks pracy. Komentarz”, wydanie VII i M. Gersdorf, M. Raczkowski, K. Rączka „Kodeks pracy. Komentarz”., wydanie III ) za spełniające definicje pracodawcy z art. 3 kodeku pracy uznaje się m.in. :
1) osoby fizyczne;
2) osoby prawne (jednostki organizacyjne posiadające osobowość prawną);
3) ułomne osoby prawne;
4) przedsiębiorstwa państwowe;
5) spółdzielnie, fundacje, stowarzyszenia,
6) urzędy lub inne państwowe jednostki organizacyjne;
7) sądy i prokuratury;
8) gminne ośrodki pomocy społecznej;
9) jednostki organizacyjne dużych pracodawców wchodzące w skład przedsiębiorstw wielozakładowych, kombinatów (terenowe jednostki organizacyjne, oddziały, filie itp.) . Przy czy te mogą być pracodawcami jeśli z mocy przepisów normujących ich wewnętrzny status mają kompetencję do samodzielnego zatrudniania pracowników;
10) jednostka organizacyjna utworzona w wynika zawarcia umowy spółki cywilnej;
11) związki zawodowe;
12) wspólnoty mieszkaniowe;

Podsumowując ten fragment i chcąc stworzyć jakąś użyteczną definicję pracodawcy w rozumieniu art. 3 kodeksu pracy można korzystać z takiej definicji, że pracodawcą są osoby fizyczne i  osoby prawne zatrudniające pracowników  oraz dające się wyodrębnić struktury organizacyjne, które mogą samodzielnie zatrudniać pracowników. 

W uzupełnieniu należy jeszcze zastrzec, że wymaga się aby pracodawca miał samodzielność finansową (L. Florek  (red.), „Kodeks pracy. Komentarz” i powołana tam literatura).

 A jak do problemu rozumienia pojęcie pracodawcy pochodzi Sąd Najwyższy, sądy powszechne i administracyjne? Oto kilka z najważniejszych wg mnie orzeczeń pozwalających lepiej zrozumieć omawiany problem :

  1. w wyroku z dnia 22.08.2003 r. sygn.. akt  I PK 284/02 i z dnia 29.10.2014 r. sygn. akt I PK 64/14 SN uznał, że pracodawcą jest osoba fizyczna, a nie prowadzone przez nią przedsiębiorstwo.;
  2. w wyroku z dnia 22.01.2018r. syn. akt III AUa 332/17 SA w Białymstoku uznał, że pracodawcą są osoby fizyczne wspólnicy spółki cywilnej a nie „prowadzone przez tę spółkę” przedsiębiorstwo;
  3. w wyroku z dnia 03.03.2016r. sygn.. akt II FSK 233/14 NSA uznał, że aby uznać jakąś jednostkę organizacyjną to musi ona samodzielnie zatrudniać pracowników i posiadać odpowiednie wyodrębnienie organizacyjne (wyodrębnienie musi dotyczyć organizacji i finansowania tej jednostki);
  4. w wyroku z dnia 17.06.2014r. sygn.. akt II UZ 34/14 SN uznał, że przedsiębiorstwo spółki cywilnej nie może zatrudniać pracowników;
  5. w wyroku  z dnia 14.12.2012r. sygn.. akt III APa 25/12 SA w Warszawie uznał, że w charakterze pracodawców występują jednostki organizacyjne stanowiące część (oddziały) osób prawnych, wchodzące w skład przedsiębiorstw wielozakładowych, jeśli na podstawie  przepisów normujących ich wewnętrzny status prawny mają kompetencję do samodzielnego zatrudniania pracowników.

Wracając do podmiotów leczniczych:  to czy pracodawcą będzie sam podmiot leczniczy czy poszczególne jego zakłady lecznicze?

Z wyżej wskazanych orzeczeń sądowych wynika, że pracodawcą w rozumieniu art. 3 kodeksu pracy nie jest przedsiębiorstwo. „Przekładając” to na ustawę o działalności leczniczej uznać należy że pracodawcą nie jest również zakład leczniczy, a co najmniej nie jest nim „z automatu” czyli z samego faktu bycia zakładem leczniczym.  Zakład leczniczy nie ma tych wszystkich cech jakie wymaga się dla pracodawcy.

A czy można zakładowi leczniczemu przypisać cechy konieczne dla uznania go za pracodawcę w rozumieniu art. 3 kodeksu pracy przypisać? Według mnie jest to możliwe. Aby to osiągnąć należy  w regulaminie organizacyjnym (ten o którym mowa w art. 23 i n. ustawy o działalności leczniczej) tak ułożyć strukturę wewnętrzną (w oparciu o zakład leczniczy w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej) aby wynikało z niej, że zakład leczniczy ma samodzielność organizacyjno – finansową i może samodzielnie decydować o zatrudnieniu pracowników.

Tytułem uwagi końcowej : osobiście nie jestem zwolennikiem dominując w prawie pracy koncepcji zarządczej pracodawcy pozwalającej na uznania za pracodawcą jakieś „struktury organizacyjnej” w oderwaniu podmiotowości prawnej. W mojej ocenie pojęcie pracodawcy powinno się wykładać przez koncepcję właścicielską, czyli uznawać za pracodawcę ten podmiot który może stroną umowy o prace tak jak stronę stosunku cywilnoprawnego.