A jak się przedstawia sytuacja gdy obdarowany i darczyńca korzystają z tego samego rachunku?
Zwolnieniu od opodatkowania podatkiem od darowizn podlega nabycie tytułem darowizny środków pieniężnych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochę, jeżeli spełnione są łącznie dwa następujące warunki (zgodnie z uregulowaniem z art. 4a ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn):
- osoby te zgłoszą nabycie środków pieniężnych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego;
- osoby te udokumentują nabycie środków pieniężnych dowodem ich przekazania na rachunek płatniczy obdarowanego (nabywcy) albo na jego inny rachunek niż płatniczy w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo – kredytowej albo dowodem przekazania przekazem pocztowym.
W kliku wyrokach wojewódzkie sądy administracyjne podchodziły dosyć swobodnie do wymogu otrzymania przez obdarowanego środków pieniężnych na jego rachunek bankowy. Np. w wyroku z dnia 06.06.2017r. w sprawie sygn. akt I SA/Bk 266/17 WSA w Białymstoku uznał, że ustanowiony w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wymóg udokumentowania dokonanej darowizny należy traktować jedynie jako wymóg natury technicznej mający na celu jedynie potwierdzenie faktycznego, rzeczywistego charakteru dokonanej darowizny. Podobnie orzekły : WSA w Krakowie w wyroku z dnia 12.01.2016r. sygn. akt I SA/Kr 1571/15; WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19.07.2011r. sygn. akt I SA/Gd 454/11 (w tym wyroku stwierdził nawet, że art. 4a ust.1 pkt 2 ustawy o podatku od spadku i darowizn mamy do czynienie z „niezręcznie sformułowanym wymogiem technicznym”), WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 19.04.2011r. sygn. akt I SA/Bd 167/11, WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 01.03.2011r. sygn.. akt I SA/GD 32/11. Taki stanowisko zajmował kilkakrotnie też Naczelny Sąd Administracyjny. Np. w wyroku z dnia 22.04.2015r. sygn. akt II FSK 619/13 NSA stwierdził, że : „Ustanowiony przepisem art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. wymóg udokumentowania dokonanej darowizny należy traktować jako wymóg natury technicznej mający na celu potwierdzenie faktycznego, rzeczywistego charakteru dokonanej darowizny”. Podobnie uznawał też NSA w wyroku z dnia 08.12.2010 r. sygn. akt II FSK 1394/09, w wyroku z dnia 19.01.2012 r. sygn. akt II FSK 1419/10, wyroku z 14.03. 2012 r. sygn. akt II FSK 1534/13).
Odmienne stanowisko zajął jednak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.02. 2014 r., w sprawie sygn. akt II FSK 706/12 stwierdzając, że „nie sposób zgodzić się z poglądami, że powołany przepis sformułował wymóg udokumentowania przekazania środków pieniężnych na rachunek bankowy nabywcy, jako "wymóg techniczny i to na dodatek niezręcznie sformułowany".
Podobnie w wyroku z dnia 05.01.2017r.w sprawie o sygn. akt II FSK 3600/14 NSA odwołując się do kilku powyżej wskazanych wyroków, w których sądy administracyjne uznały, że wymóg otrzymania środków pieniężnych na rachunek bankowy obdarowanego jest wyłącznie techniczny uznał, że : „nie sposób zgodzić się z poglądami, że przytoczony wyżej przepis sformułował wymóg udokumentowania przekazania środków pieniężnych na rachunek bankowy nabywcy jako "wymóg techniczny i to na dodatek niezręcznie sformułowany" (tak NSA w wyrokach z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 619/13, LEX nr 1774485; i z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 2028/08, LEX nr 546176; WSA w Krakowie w wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1571/15, LEX nr 1970649; czy WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 454/11, LEX nr 898324). Jest to bowiem pogląd w sposób oczywiście sprzeczny z treścią powołanego przepisu. Przepis bowiem wyraźnie warunkuje ("jeżeli udokumentują") zwolnienie od podatku od spełnienia dwóch przesłanek: a) zgłoszenia nabycia w terminie miesiąca oraz b) udokumentowania.” . W tym wyroku NSA mówi wyraźnie, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest otrzymanie pieniędzy na rachunek bankowy obdarowanego nabywcy i jest to rzeczywiście warunek, który trzeba spełnić, a nie tylko luźna twórczość ustawodawcy.
A jakie zdanie mają na to organy podatkowe. Co może nieco dziwić w wydawanych interpretacjach przepisów podatkowych organy podatkowe w kilku wypowiedziach zajęły korzystne stanowisko dla podatników.
Np. w interpretacji z dnia 16 listopada 2017 r. 0111-KDIB4.4015.160.2017.1.JKu Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że spełnia warunek z art. 4a ust. 1 pkt 2) ustawy o podatku od spadków i darowizn w następującym stanie faktycznym : córka i matka sprzedały mieszkania będąca ich współwłasnością i cena sprzedaży wpłynęła na ich wspólny rachunek po czym matka darowizną przekazała córce przypadającą jej cenę sprzedaży. Ponieważ pieniądze cały czas były na wspólnym koncie bankowym nie doszło do ich przekazania. Pomimo tego organ podatkowy uznał, że „udokumentowano otrzymanie tytułem darowizny środków pieniężnych na rachunek płatniczy nabywcy”.
Tak samo w podobnym stanie faktycznym uznał Dyrektor IS w Bydgoszczy w interpretacji z dnia 23 kwietnia 2013 r. znak ITPB2/436-20/13/DSZ. W stanie faktycznym małżonka otrzymała od ojca tytułem darowizny pieniądze, które zostały wpłacone na rachunek bankowy wspólny jej i jej męża. Następnie żona darowała te pieniądze mężowi i ponieważ również znajdowały się one już na rachunku bankowym męża (wspólnym z żoną) nie doszło do przekazanie pieniędzy. Pomimo braku tego przekazania organ podatkowy uznał, że „w związku z faktem, iż środki pieniężne w chwili dokonania darowizny znajdowały się na rachunku bankowym wnioskodawcy, zachodzą przesłanki zastosowania zwolnienia o którym mowa w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.”
Ale już w interpretacji z dnia 19.01.2010r. znak IPPB2/436-433/09-3/AF Dyrektor IS w Warszawie uznał, że nie jest udokumentowaniem przekazania środków pieniężnych w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2) ustawy o podatku od spadków i darowizn tak sytuacja, w której pieniądza są pobierane ze wspólnego konta córki i jej rodziców przez bank na spłatę kredyty mieszkaniowego. W sprawie chodził o to, że córka i jej rodzice zaciągnęli wspólnie kredyt na zakup mieszkania, ale pieniądze znajdujące się na tym koncie należały wyłącznie do rodziców. W takiej sytuacji pobierana co miesiąc raty kredytu w części odpowiadającej zobowiązaniu córki była darowizną od rodziców na rzecz córki. Organ podatkowy wydający interpretację uznał, że „udokumentowaniem darowizn będzie przelew potwierdzający spłatę kolejnych rat kredytu przez rodziców Wnioskodawczyni, a nie dowód otrzymania środków pieniężnych przez Wnioskodawczynię od rodziców, jako obdarowanej” i w konsekwencji uznał, że takie udokumentowanie nie spełnia warunku skorzystania ze zwolnienie na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spodków i darowizn.
W tym miejscu zauważam, i o tym warto pamiętać, że orzecznictwie przyjmuje się, że rachunkiem bankowym nabywcy będzie rachunek dewelopera, na który nabywca środków pieniężnych przekazałby te środki na budowany dla niego lokal mieszkalny (NSA w wyroku z dnia 14.0.2010 r., II FSK 981/09, NSA w wyroku z dnia 07.04. 2010 r., II FSK 2028/08, NSA w wyroku z dnia 19.01. 2012 r., II FSK 1419/10).
Czy z powyższych wypowiedzi można wyprowadzić jakiś ogólny wniosek? Jest to trudne, bo t wypowiedzi są bardzo różne co do rozstrzygnięcia. Można co najwyżej zaryzykować takie twierdzenie, że za przekazanie środków pieniężnych na rachunek obdarowanego nabywcy w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2) ustawy o podatku od spadków i darowizn zostanie uznane takie przekazania na wspólny rachunek darczyńcy i obdarowanego, jeżeli nie będzie budził wątpliwości, że obdarowany faktycznie otrzymuje nieodpłatne przysporzenie z majątku darczyńcy.